Quy định mới về đất đai, tài nguyên: Khi nào hành vi lãng phí bị xử lý hình sự?

Phạm Sơn - Chủ Nhật, 25/1/2026, 16:00
Quy định mới về đất đai, tài nguyên: Khi nào hành vi lãng phí bị xử lý hình sự?

Thông tư liên tịch số 11/2025 do 11 Bộ, ngành Trung ương ban hành chính thức có hiệu lực từ ngày 25/1/2026, xác định rõ các hành vi “lãng phí” trong lĩnh vực đất đai, tài nguyên làm căn cứ xử lý hình sự.

Theo Thông tư liên tịch số 11/2025, hành vi lãng phí trong lĩnh vực đất đai, tài nguyên được nhận diện thông qua các dấu hiệu cụ thể, phục vụ công tác khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử theo quy định của pháp luật hình sự. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm siết chặt kỷ cương trong quản lý, sử dụng đất đai, tài nguyên – lĩnh vực có tác động trực tiếp đến thị trường bất động sản.

Thông tư nêu rõ 7 nhóm hành vi lãng phí đáng chú ý.

Thứ nhất, lập, điều chỉnh, phê duyệt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, tài nguyên trái quy định pháp luật, dẫn đến sử dụng kém hiệu quả, gây thất thoát, lãng phí nguồn lực của Nhà nước.

Thứ hai, gây ô nhiễm, hủy hoại đất đai, tài nguyên, môi trường, nguồn năng lượng quốc gia, làm suy giảm giá trị sử dụng, trữ lượng hoặc khả năng khai thác, gây thiệt hại nghiêm trọng.

8013b2cd-8d55-4ac1-9100-ac702df86956.jpeg
Một bãi tập kết phế liệu tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường tại phường Long Bình, tỉnh Đồng Nai

Thứ ba, giao đất, cho thuê đất, giao rừng, cho thuê rừng, thu hồi đất, thu hồi rừng hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, rừng không đúng thẩm quyền, không đúng đối tượng, không phù hợp với quy hoạch, kế hoạch đã được phê duyệt, dẫn đến lãng phí tài nguyên và thất thoát tài sản Nhà nước.

Thứ tư, sử dụng đất không đúng mục đích, không đưa đất vào sử dụng theo thời hạn quy định, để đất bỏ hoang hoặc sử dụng sai công năng, gây lãng phí nguồn lực đất đai.

Thứ năm, khai thác tài nguyên, khoáng sản không đúng nội dung giấy phép hoặc không có giấy phép, tổ chức hoạt động khai thác trái quy định, làm thất thoát, lãng phí tài nguyên.

Thứ sáu, không thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất theo quy định, làm giảm nguồn thu cho ngân sách Nhà nước, gây lãng phí tài sản công.

Thứ bảy, chậm xác định giá đất, chậm xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai hoặc xác định không đúng quy định, dẫn đến thất thu ngân sách, gây lãng phí nguồn lực tài chính từ đất đai.

Ngoài việc chỉ rõ các hành vi lãng phí, Thông tư liên tịch số 11/2025 còn quy định nguyên tắc phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng với cơ quan thanh tra, kiểm toán, giám định, định giá tài sản trong quá trình xác định hậu quả lãng phí. Việc xem xét trách nhiệm hình sự được thực hiện trên cơ sở mức độ thiệt hại, hậu quả gây ra và các yếu tố liên quan theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Theo đánh giá của giới chuyên gia, việc cụ thể hóa các hành vi lãng phí trong lĩnh vực đất đai, tài nguyên sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, hạn chế tình trạng dự án “treo”, đất bỏ hoang, sử dụng sai mục đích – những vấn đề đang ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bền vững của thị trường bất động sản.

Thông tư liên tịch số 11/2025 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 25/1/2026.

Cùng chuyên mục

Xem tất cả

Khi phân khúc cao cấp gặp khó vì lãi suất, nhiều doanh nghiệp tìm cơ hội ở nhà ở xã hội.

12/12/2024 04:58 PM

Bộ Xây dựng lấy ý kiến dự thảo tăng thu nhập tối đa để mua nhà ở xã hội, hỗ trợ nhiều đối tượng hơn.

12/12/2024 04:58 PM

Nhằm hoàn thành mục tiêu chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội năm 2026, tạo nền tảng cho các năm tiếp theo, tỉnh Ninh Bình đang tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh.

12/12/2024 04:58 PM

Nhà xưởng xây sẵn cho thuê tại một số khu công nghiệp phía Nam TP Hồ Chí Minh ghi nhận tỷ lệ lấp đầy cao nhờ vị trí logistics thuận lợi và nhiều dự án tích hợp ESG ngay từ đầu.

12/12/2024 04:58 PM