NQ09 và kỳ vọng mở nút thắt dự án chống ngập 10.000 tỷ

VTV.vn - Sau gần 10 năm triển khai, dự án chống ngập gần 10.000 tỷ đồng tại TP Hồ Chí Minh được kỳ vọng sớm tháo gỡ vướng mắc để đưa vào khai thác.

Gần hoàn thành nhưng chưa thể vận hành đồng bộ

Dự án giải quyết ngập do triều có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu tại TP Hồ Chí Minh được khởi công từ năm 2016 với tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng. Mục tiêu của dự án là kiểm soát ngập cho khu vực rộng khoảng 570 km² với hơn 6,5 triệu người dân chịu tác động của triều cường và biến đổi khí hậu. Sau gần một thập kỷ triển khai, nhiều hạng mục trọng yếu đã cơ bản hoàn thành. Hệ thống cống kiểm soát triều quy mô lớn, đê bao ven sông và các công trình phụ trợ đã được xây dựng, đưa tổng khối lượng thực hiện toàn dự án lên trên 90%.

Tuy nhiên, dù phần lớn khối lượng xây lắp đã hoàn thành, hệ thống vẫn chưa thể vận hành đồng bộ theo thiết kế tổng thể. Khoảng cách giữa "hoàn thành công trình" và "đưa công trình vào khai thác" tiếp tục là vấn đề được nhiều người dân quan tâm.

Từ cam kết hoàn thành đến bài toán đưa công trình vào khai thác

Tại một sự kiện hồi tháng 2/2026, ông Nguyễn Tâm Tiến, Tổng Giám đốc Trungnam Group, cho biết dự án đã đạt khoảng 94% tiến độ. Theo đại diện chủ đầu tư, các hạng mục chính cơ bản hoàn tất, lực lượng kỹ sư và công nhân tập trung cho công tác hoàn thiện, kiểm tra, hiệu chỉnh và chạy thử hệ thống.

Doanh nghiệp cũng thừa nhận dự án đã trải qua nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai khiến tiến độ kéo dài hơn dự kiến ban đầu, đồng thời cam kết nỗ lực để công trình có thể vận hành trong năm 2026. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc hoàn thành xây lắp mới chỉ là một phần của quá trình đầu tư. Để toàn bộ hệ thống có thể vận hành đồng bộ, dự án vẫn cần hoàn tất các điều kiện liên quan đến cơ chế, thủ tục và công tác phối hợp giữa các bên liên quan.

Điểm nghẽn không còn nằm ở công trường

Khác với nhiều dự án hạ tầng thường gặp khó khăn ở giải phóng mặt bằng hoặc kỹ thuật thi công, vướng mắc hiện nay của dự án chống ngập gần 10.000 tỷ đồng chủ yếu nằm ở giai đoạn hoàn thiện các thủ tục để đưa công trình vào vận hành.

Dự án được triển khai theo hình thức BT (xây dựng – chuyển giao), mô hình từng được áp dụng nhằm huy động nguồn lực xã hội hóa cho phát triển hạ tầng. Tuy nhiên, quá trình thay đổi các quy định pháp lý liên quan đến hợp đồng BT cùng việc rà soát phương án thanh toán, quyết toán và các thủ tục liên quan đã tác động đến tiến trình hoàn thiện những bước cuối cùng của dự án.

Thực tế này cho thấy, đối với các dự án hạ tầng quy mô lớn, hiệu quả đầu tư không chỉ phụ thuộc vào tiến độ thi công mà còn gắn chặt với cơ chế quản lý, hành lang pháp lý và khả năng phối hợp giữa các cơ quan trong toàn bộ vòng đời dự án.

NQ09 và yêu cầu nâng cao hiệu quả thực thi

Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới xác định mục tiêu xây dựng thành phố trở thành đô thị hiện đại, phát triển nhanh và bền vững, có khả năng thích ứng cao với biến đổi khí hậu. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và quản trị đô thị; đồng thời huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư, nâng cao chất lượng kết cấu hạ tầng và cơ bản giải quyết tình trạng ngập úng vào năm 2030.

Tại hội thảo góp ý Quy hoạch tổng thể TP Hồ Chí Minh tầm nhìn 100 năm do HĐND TP Hồ Chí Minh tổ chức mới đây, Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh Võ Văn Minh cho rằng thành phố đang đứng trước cơ hội mang tính thời đại để tái cấu trúc không gian phát triển, tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả đầu tư. Nhiều chuyên gia tham dự hội thảo cũng cho rằng quá trình phát triển đô thị trong giai đoạn tới không chỉ đòi hỏi đầu tư thêm các công trình mới mà còn phải bảo đảm các công trình đã đầu tư được đưa vào khai thác hiệu quả, phục vụ trực tiếp cho người dân và sự phát triển của thành phố. Trong bối cảnh đó, việc tháo gỡ các vướng mắc để đưa dự án chống ngập gần 10.000 tỷ đồng vào vận hành không chỉ là yêu cầu của riêng một công trình, mà còn phản ánh năng lực tổ chức thực hiện và phát huy hiệu quả đầu tư công trong giai đoạn mới.

Không chỉ là câu chuyện của một dự án

Dự án chống ngập gần 10.000 tỷ đồng không phải là trường hợp duy nhất đặt ra bài toán chuyển từ hoàn thành xây dựng sang vận hành đồng bộ. Thực tế cho thấy, nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn hiện nay đều phải trải qua giai đoạn hoàn thiện cơ chế, thủ tục hoặc các điều kiện vận hành trước khi phát huy hiệu quả đầu tư. Đây cũng là một trong những thách thức đối với quá trình quản lý và tổ chức thực hiện các dự án phát triển đô thị.

Trong Nghị quyết 09, Bộ Chính trị đặt mục tiêu cơ bản giải quyết tình trạng ngập úng của TP Hồ Chí Minh vào năm 2030, đồng thời yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư và khai thác các công trình hạ tầng nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng sống của người dân. Vì vậy, điều được chờ đợi ở dự án chống ngập gần 10.000 tỷ đồng lúc này không chỉ là việc hoàn thành những hạng mục cuối cùng. Quan trọng hơn là khả năng sớm tháo gỡ các vướng mắc còn tồn tại để toàn bộ hệ thống có thể vận hành đồng bộ theo thiết kế, góp phần nâng cao năng lực kiểm soát ngập, tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển hạ tầng mà Nghị quyết 09 đã đặt ra cho TP Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới.